Food Habits
༈ ལྷོ་པའི་ རིགས་གཞུང་གི་ ཟམ་ཙུའི་ སྐོར།
འཇིག་རྟེན་ འདིའི་ནང་ སྐྱེ་བ་ ལེན་སྡི་ ཤི་ཤི་ཟང་ ང་ཅའི་ ལུས་རྟེན་ འདི་ འཚོ་བའི་ དོན་ལོ་ ང་ཅག་གིས་ ཟམ་ ཟ་དགོས་ཏོ་ སྦད། གལ་སྲིད་ ང་ཅག་གིས་ ཁ་ཟས་ ཟམ་ ཟ་ཤད་ མེད་ན་ འཛམ་བུ་ གླིང་ ནང་ལོ་ ང་ཅག་ ཀ་ཡང་ གསོན་པོར་ སྡོད་ མི་ཚུགས། སྔོན་བྱོན་ གོང་མོ་ ང་ཅའི་ སངས་རྒྱས་ ཤཱཀྱ་ ཐུབ་པོ་མཆོག་ ཁོང་ཡང་ ལོ་དྲུག་ དཀའ་བོ་ སྤྱད་པའི་ དུས་ལོ་ ཉིན་ རེ་བཞིན་ ཆུ་ཐིག་རེ་ དང་ ཆུམ་འབིམ་རེ་ བཞེས་པོ་ སྦད། མཐར་ བ་མོ་ ལྔ་བརྒྱའི་ ཨོམ་ བཀོལ་བཀོལ་བོ་ བཞེས་སྟི་ ལུས་ཁམས་ ལེགམ་ ཐོན་སྡི་ རྡོ་རྗེ་ གདན་ལོ་ སངས་རྒྱས་པོ་ སྦད། ཨོ་འདིས་ བྱ༹ས་སྟི་ འཇིག་རྟེན་ ནང་གི་ གཡོག་ གན་ བྱ༹ས་རུང་ ང་ཅའི་ ལུས་ལོ་ ཁྱོད་ཀ་ བཏོན་བའི་ དོན་ལོ་ དང་ ལུས་ འཚོ་བའི་ དོན་ལོ་ ཟམ་ ཟ་དགོས་པོ་ འདི་ གལ་ཅན་ ཅིག་ ཨིན།
སྤྱིར་བཏང་ ཟམ་ལོ་ མན་འདྲ་བོ་ གཉིས་ ཡོད། དང་པོ་ དཀར་པོའི་ ཟམ་ ནང་ལས་ ནོ་ཕྱུགས་ལས་ ཐོན་མཁན་ གསོལ་ཀྲུམ་ མར, ཆུར, ཞོ, ཕོས་བླུག, ཨོམ་ དང་ མར་བཀོལ་ལ་སོགས་པོ་ཙུ་ ཨིན། འདི་ དང་ མཉམ་ཅིག་ ཤིང་འབྲས་ དང་ སྔོ་ཚོད་ ཚོདམ་གྱི་ རིགས་སུ་ འགྱུར་པོ་ཙུ་ལོ་ དཀར་ཟས་ ལྷའི་ ཟམ་སེ་ ལབ་ཏོ་ ཨིན།
གཉིས་པོ་ དམར་པོའི་ རིགས་སུ་ འགྱུར་པོའི་ ཟམ་ འདི་ སེམས་ཅན་ གན་རུང་ ཅིག་ བསད་སྟི་ ཤ་ཁྱག་ དང་ སྒོང་རྡོག་ལས་ བཟོ་བཟོ་བའི་ གསོལ་ཀྲུམ་ཙུ་ལོ་ དམར་ཟས་སེ་ ལབ་སྲོལ་ ཡོད་པོ་ སྦད།
འདི་ལས་ ར་བཟི་མཁན་ ཆང་རག་ ཏང་ཁུ་ ལ་སོགས་པོ་ ཟས་ཙུ་ལོ་ བརྟེན་སྡི་ ལོངས་སྤྱོད་བཞིན་ ཡོད་པའི་ ཟམ་ འདི་ལོ་ བདུད་ཀྱི་ཟམ་སེ་ ལབ་ཏོ་ ཨིན།།
ང་ཅའི་ མི་རིགས་ འདི་ཙུ་ཀིས་ ཤ་ ཟ་ཤད་ཀྱི་ རྒྱུ་རྐྱེན་ འདི་ ག་ལྟེ་ ཡང་ན་ ག་ན་ལས་ དར་བོ་ ཨིན་སེ་ཞུ་ན་ ང་ཅའི་ མི་རིགས་འདི་ཙུ་ གངས་ལྗོངས་ ཁ་བའི་ རི་ རྒྱུད་སྟི་ སྡོད་མཁན་ མི་རིགས་ཅིག་ ཨིན་ཟང་ ཚོད་མའི་ རིགས་ མང་དྲགས་ ཐོབ་ས་ མེད་པོ་ལས་ དང་ ལུས་ལོ་ དྲོད་དགོས་ཤད་ འདི་ཀིས་ ཤ་ ཟ་ཤད་ཀྱི་ གོམས་གཤིས་ དར་བོ་ སྦད། གན་རང་ ཨིན་རུང་ ང་ཅའི་ རིག་གཞུང་གི་ ཟམ་ཙུ་ དུས་མཆོད་ རིམ་འགྲོ་ དང་ དུས་སྟོན་ གན་ ཐོན་རུང་ བཞེས་ཤད་ཀྱི་ ཟམ་ཙུ་ བཟོ་དོ་ སྦད། ང་ཅག་ལོ་ བཞེས་ཤད་ཀྱི་ བཞེས་ཐུག་གི་ མིང་གི་ རྣམ་པོ་ཙུ་ གན་གན་ཡོད་ ཞུ་ན་ དང་པོ་ བག་ཐུག གཉིས་པོ་ ཆུམ་ཐུག གསུམ་པོ་ ནོ་ཐུག བཞི་པོ་ རྒྱ་ཐུག ལྔ་པོ་ འཐེན་ཐུག དྲུག་ཀོ་ ཟས་ཡོས་ ཕྱི༹་ཐུག བདུན་པོ་ དཀར་ཕྱི༹་ ཕྱི༹་ཐུག་ཙུ་ ཡོད།
བཞེས་ཐུག་གི་ མིང་གི་ རྣམ་པོ་ བདུན་ ནང་ལས་ དང་པོ་ བག་ཐུག་ འདི་ ལོ་སྲུང་ དང་ ལོ་གསར་ མ་ཚེས་པའི་ སྔོན་ལོ་ ཚེས་ ཉི་ཤུ་ དགུའི་ ཕྱི༹་མཚམས་ དགུ་གླུད་ བཟོ་བཟོ་བའི་ གླུད་ཀྱི་ ཕོར་པོ་ ནང་ཤ་ བླུགས་སྟི་ ལོ་ཤི་ སྐུ་རིམ་གྱི་ ཁས་ལེན་ རྐྱབས་སྟི་ གླུད་ བདའ་ མྱོ༹ང་པའི་ རྗེས་ལོ་ བག་ཐུག་ འདི་ ཕོར་པོ་ དགུ་ཟང་ བཞེས་ དགོས་ཤད་ཀྱི་ ཇོ་ཕམ་ཙུ་ཀིས་ བཤད་ཚུལ་ འདུག་ཀེ།
བག་ཐུག་ འདི་ བཟོ་བའི་ སྒང་ ཟས་ སྣ་ཁག་ མན་འདྲ་བོ་ རྣམ་པོ་ དགུ་ གན་རུང་ ཅིག་ བཟོ་སྟི་ ཚང་ དགོས། ཟས་ རྣམ་པོ་ དགུ་ནེ། དང་པོ་ རུས་ཐང། གཉིས་པོ་ ཐུག་པག། གསུམ་པོ་ ཚྭ། བཞི་པོ་ ལ་སྤུབ། ལྔ་པོ་ ཨོ་ཙོང། དྲུག་ཀོ་ ཨ་ཀར། བདུན་པོ་ ཤ། བརྒྱད་པོ་ ཇིན་སེ། དགུ་པོ་ ཐུག་པའི་ སྨན་འབྲུ་ ལ་སོགས་པོ་ཙུ་ ཨིན། ཤ་ མན་བཞེས་མཁན་ལོ་ ཚོདམ་གྱི་ བག་ཐུག་ རྣམ་པོ་ དགུ་ བཟོ་སྟི་ བཞེས་ཆོག་ ཨིན།།
གཉིས་པོ་ ཆུམ་ཐུག་ འདི་ བླམ་ དབུ་ཆོས་ དང་ མགྱོན་པོ་ཙུ་ལོ་ ཡུལ་ལོ་ སྒྲུབ་མཆོད་ དང་ ཁྱིམ་ན་ ཞབས་བརྟན་ རིམ་འགྲོ་ གན་ ཐོན་རུང་ ཨོ་འདིའི་ སྐབས་ལོ་ དྲོ་པ་ ཆུམ་གྱི་ བཟོ་བཟོ་བའི་ ཐུག་ཀོ་ ཡང་ན་ གསོལ་འཇམ་ དྲངས་ཤད་ཀྱི་ ལུགས་སྲོལ་ ཡོད། ཆུམ་ཐུག་ ཁ་ཤས་ ནང་ལོ་ ཤ་ དང་ རུས་ཐང་ བླུགས་སྟི་ ཞིམ་པོ་ བཟོ་དོ་ ཨིན། ཤ་ མན་བཞེས་མཁན་ལོ་ ཆུམ་ཐུག་ ནང་ལོ་ མར་ཆུར་ བླུགས་སྟི་ ཞིམ་དྲགས་ བཟོ་དོ་ སྦད།།
གསུམ་པོ་ ནོ་ཐུག་ འདི་ གཉེན་ ཆང་འཐུང་ དུས་སྟོན་ ཁ་ཤས་ཙུ་ན་ དང་པོ་ ནོ་བསད་སྟི་ ནོ་ ཅིག་ཀི་ གྱོད་པོ་ རྒྱུ་མག་ ཁྱག་ དང་ ནང་ཅ་ ལ་སོགས་པོ་ བཏོན་སྡི་ ལེགམ་ བྱ༹ས་སྟི་ འཁྱུ་སྟི་ ཛམ་སྦོམ་པོ་ ནང་ལོ་ ཕྱི༹་མཉམ་ཅིག་ ནང་ཅ་ཙུ་ བླུགས་སྟི་ བཀོལ་བཀོལ་བའི་ ཟམ་ འདི་ལོ་ ནོ་ཐུག་ ལབ་ཏོ་ ཨིན། ནོ་ཐུག་ འདི་ དང་པོའི་ དུས་ཚོད་ན་ གཉེན་ ཆང་འཐུང་ དུས་སྟོན་ ཨོ་འདིའི་ སྒང་ལོ་ བྱོན་མཁན་ མགྱོན་པོ་ཙུ་ལོ་ དྲངས་ཤད་ཀྱི་ ལུགས་སྲོལ་ འདུག།
བཞི་པོ་ རྒྱ་ཐུག་ འདི་ ཆུ་ཚན་ན་ ཤུས་སྟི་ རུས་ཐང་ བཏོན་བཏོན་བའི་ ཤ་བཙོ་བཙོ་བོ་ མཉམ་ཅིག་ བླུགས་སྟི་ བཟོ་དོ་ སྦད། ཤ་ མན་བཞེས་མཁན་ལོ་ ཚོདམ་གྱི་ ཁག་ བཟོ་སྟི་ རྒྱ་ཐུག་ བླུགས་སྟི་ ཞིམ་དྲགས་ བཟོ་དོ་ སྦད།།
ལྔ་པོ་ འཐེན་ཐུག་ བཟོ་སྟངས་ འདི་ བག་ཐུག་ དང་ འདྲ་བོ་ ཨིན། དེ་ཟང་ རུས་ཐང་ན་ པག་ བླུགས་ཀོའི་ སྒང་ པག་ སྒྲིལ་སྡི་ རིང་ཀུ་ ནར་ནར་ བཟོ་སྟི་ ལེབ་ལེབ་ བཅད་སྟི་ བླུགས་ཏོ་ ཨིན། ཤ་ མན་བཞེས་མཁན་ལོ་ ཚོདམ་གྱི་ བཟོ་ན་ བཟོ་ཆོག་ ཨིན།།
དྲུག་ཀོ་ ཟས་ཡོས་ ཕྱི༹་ཐུག་ དང་ བདུན་པོ་ དཀར་ཕྱེ༹་ ཕྱི༹་ཐུག་ འདི་ གཟུགས་ལོ་ རླུང་ ལང་པའི་ སྒང་ལོ་ གྱང་ངེས་ན་ བཀོལ་སྡི་ འཐུང་དོ་ ཨིན། ཟས་ཡོས་ ཕྱི༹་ཐུག་ བཟོ་སྟངས་ འདི་ དང་པོ་ སླ་རྔ་ན་ མར་བཞུ་སྟི་ གྱོང་ཁའི་ བྱ༹འི་ སྒོང་རྡོག་ བླུག་སྟི་ འབྱ༹་ཕྱེ༹་ བཏབ་སྟི་ ལེགས་པོ་ རྔོ་བའི་ རྗེས་ལོ་ ཆུ་ བླུགས་ཏོ་ སྦད། ཆུ་འདི་ བཀོལ་སྡི་ རྩམ་ཐུག་ འདེམ་ བཟོ་སྟི་ དྲངས་དོ་ ཨིན།།
དཀར་ཕྱེ༹་ ཕྱི༹་ཐུག་ འདི་ཡང་ ཧད་ལོ་ འཚིལ་ལུ་ བཞུར་སྡི་ ཨོ་འདིའི་ སྟེང་ལོ་ ཨོ་ཙོང་ ཨ་ཙི་ཅིག་ བཏབ་སྟི་ བརྔོས་དོ་ ཨིན། ཨོ་འདིའི་ རྒྱབ་ལས་ ཆུ་བླུགས་སྟི་ འཁོལ་བའི་ སྐབས་ལོ་ ན་ཕྱེ༹་ ཨ་ཙི་ ཅིག་ བཏབ་སྟི་ བཀོལ་སྡི་ སླ་དྲགས་ བཟོ་དོ་ སྦད།་ དཀར་ཕྱེ༹་ ཕྱི༹་ཐུག་ འདི་ གྱངས་ངེས་ན་ གཟུགས་ལོ་ དྲོད་ བཏགས་ཤད་ཀྱི་ དོན་ལོ་ འཐུང་དོ་ཨིན།།
གསོལ་རྩམ་ལོ་ རྣམ་པོ་ མན་འདྲ་བོ་ཙུའི་ མིང་།
༡ བཞེས་དྲོ། ༢ བཅགས་བརྡུང་ འབྱ༹་སྲུ། ༣ འབྱ༹་སྲུ། ༤ ཀན་ཙོང་ འབྱ༹་སྲུ། ༥ འབྱ༹་རྔོ་ ཡང་ན་ ཟས་ཡོས། ༦ ཁ་ཟས། ༧ བོང་བུའི་ རྣམ་ཅོག་ཙུ་ ཡོད།།
ཕྱེ༹་ནང་ལས། ༡ འབྱ༹་ཕྱེ༹། ༢ ན་ཕྱེ༹། ༣ ཀན་ཙོང་ ཕྱེ༹། ཕྱེ༹་འདི་ཙུ་ པག་ བཟོ་སྟི་ ཟ་དོ་ ཨིན། དྲོ་པའི་ དྲོ་ཟ་ཀི་ དོན་ལོ་ གསོལ་ཇ་ ནང་ལོ་ ཕྱེ༹་ ཨོ་འདི་ཙུ་ བཏབ་སྟི་ ཇ་འདུར་ཡང་ འཐུང་དོ་ ཨིན། གཞན་ མན་ཅག་གི་ ཕྱེ༹། བྱོ༹འུ་ ཕྱེ༹། གྱོ་ ཕྱེ༹། འདི་ཙུ་ ཁུར་ བཟོ་ཤད་ན་ བེད་སྤྱོད་ བྱ༹ས་དོ་ ཨིན། ཁུར་ནང་ལས་ བྱོ༹འུ་ ཁུར། མན་ཅག་གི་ ཁུར། གྱོ་ ཁུར། དྭོའོ་ཁུར་ ལ་སོགས་པོ་ བཟོ་དོ་ སྦད།།
བཞེས་མོག་ ནང་ལས་ ཕག་ཤའི་ མོག་མོག གླང་ཤའི་ མོག་མོག འདི་ཙུ་ལོ་ དཔེ་ ལྟ་སྟི་ དེང་སང་ ཟ་ཁང་ ནང་ལོ་ བྱ༹་ཤའི་ མོག་མོག མ་ཧེ་ཤའི་ མོག་མོག ར་ཤའི་ མོག་མོག་ དང་ ཚོདམ་གྱི་ མོག་མོག་ཙུ་ བཟོ་སྡི་ བཙོང་དོ་ སྦད། འདི་ དང་ མཉམ་ཅིག་ ཧོན་ཏོན་། ཀི་ཏོན། ཤ་བག་ལེབ་ དང་ ཚོདམ་གྱི་ བག་ལེབ་ཙུ་ བཟོ་སྡི་ ཟ་དོ་ སྦད།།
དང་པོ་ ཧོན་ཏོན་ འདི་ ག་ལྟེ་ བཟོ་དོ་ ཨིན་སེ་ལབ་ན་ འགོ་ཐོག་ ང་ལག་གི་ སྡོང་ཕུང་ ནང་ཤ་ ཡོད་མཁན་ ནང་ཟུང་ ཕྱི༹་བཏོན་སྡི་ སིབ་སིབ་ དྲ་དགོས། ཨོ་ན་ལས་ མར་ཆུར་ མཉམ་ཅིག་ བསླ་བསྲེས་སྟི་ པག་ ནང་ཤ་ སྒྲིལ་སྡི་ ཆུ་ཚན་ན་ བཙོ་སྟི་ ཟ་དགོས།།
གཉིས་པོ་ ཀི་ཏོན་ འདིས་ ལ་ཆེ་ཆུང་པོ་ཀིས་ བཟོ་བའི་ སྒང་ དང་པོ་ ཀེའུ་ ཆུ་ཚན་ན་ བཙོས་སྟི་ འཚོ་པའི་ རྒྱབ་ལས་ ཀེའུ་ལྤགས་ཀོ་བཤུ་སྟི་ མར་ཆུར་ དང་ རམ་པོ་ བསླ་བསྲེས་སྟི་ པག་ ནང་ལོ་ སྒྲིལ་སྡི་ ཆུ་ཚན་ན་ བཙོས་སྟི་ ཡང་ན་ མོག་ཏྲོ་ན་ བཙོས་བཙོས་བའི་ ཟམ་ འདི་ལོ་ ལབ་ཏོ་ ཨིན།།
གསུམ་པོ་ ཤ་ བག་ལེབ་ འདི་ མོག་མོག་ འདེམ་ར་ པག་ སྦོམ་པོ་ སྒྲིལ་སྡི་ ཤ་རྫས་ཙུ་ བླུགས་སྟི་ སྣུམ་ན་ བསྲེགས་སྟི་ བཟོ་དོ་ སྦད།།
ཁྱིམ་ན་ བྱོན་མཁན་ མགྱོན་པོ་ཙུ་ལོ་ གསོལ་ཇ་ གསོལ་ཆང་ མཉམ་ཅིག་ ཁ་ཟས་ བཞེས་དྲོ་ རྩམ་པོ་ དང་ སྒྱུ་མག་བཅས་ དྲངས་དོ་ ཨིན། སྒྱུ་མག་ ནང་ལས་ དཀར་བརྒྱངས་ དང་ ཁྱག་བརྒྱངས་ཡང་ན་ ནག་བརྒྱངས་ལབ་སྟི་ མན་འདྲ་བོ་ གཉིས་ ཡོད། དཀར་བརྒྱངས་ བཟོ་སྟངས་ འདི་ དང་པོ་ ནོ་ ཡང་ན་ གཡག་ དང་ ལུག་གི་ སྒྱུ་མག་ ནང་ཤ་ ཤ་འཚིལ་ལུ་ དང་ སྨན་གྲོགས་སོགས་ བསླ་བསྲེས་ བླུགས་སྟི་ ཁ་བསྡམས་སྟི་ ཆུ་ཚན་ན་ བཙོ་བཙོ་བའི་ ཟམ་ འདི་ལོ་ དཀར་བརྒྱངས་ ལབ་ཏོ་ ཨིན། ཁྱག་བརྒྱངས་ འདི་ རྒྱུ་མག་ ནང་ཤ་ ཁྱག་ དང་ ཕྱི༹་འདུར་ བླུགས་སྟི་ ཁ་བསྡམས་སྟི་ ཆུ་ཚན་ན་ བཙོས་སྟི་ བཟོ་དོ་ སྦད།།
རྒྱ་རི་ ནང་ལས་ ཕག་ཤ་ གཡག་ཤ་ དང་ གླང་ཤའི་ རྒྱ་རི་ཙུ་ བཙོས་སྟི་ མགྱོན་པོ་ཙུ་ལོ་ དྲང་དོ་ ཨིན། མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ རྒྱ་རི་ མ་བཙོས་བ་ ཤ་རྗེན་པོའི་ རྒྱ་རི་ཀི་ ཚད་ ཏོག་སྟི་ རྒྱ་རི་ ཨིན་ ལབ་སྟི་ བགོ་ཤད་ཀྱི་ ལུགས་སྲོལ་ཡང་ ཡོད།འདི་ དང་ མཉམ་ཅིག་ ཙང་འགྱུ་ཡང་ བཟོ་དོ་ སྦད། ཙང་འགྱུ་ བཟོ་བའི་ སྒང་ ནོ་ཅིག་གི་ གྱོད་པོ་ རྒྱུ་མག་ ནང་ཅ་ཙུ་ གེ་ཐག་ གེ་ཐག་ བཙོས་བཙོས་བོ་ཙུ་ དུམ་བུ་ ཆུང་ཆུང་རེ་ ཏོག་སྟི་ སྣ་ཁག་ མན་འདྲ་བོ་ཙུ་ ཙང་འགྱུ་ རྐྱབས་སྟི་ བཟོ་བཟོ་བའི་ ཤ་ཚན་ཙུ་ མགྱོན་པོ་ གལ་ཆེན་ཙུ་ལོ་ དྲངས་དོ་ ཨིན།།
གོང་ལོ་ བཤད་ ཡོད་པའི་ རིགས་གཞུང་གི་ ཟམ་ འདི་ཙུ་ ང་ཅའི་ གཉེན་ ཆང་འཐུང་ ལོ་སྲུང་ ལོ་གསར་ དུས་སྟོན་ དུས་མཆོད་ རིམ་འགྲོ་ དང་ སྒྲུབ་ཆོས་ ལ་སོགས་པོ་ ཚོགས་པའི་ སྒང་ བཟོ་སྟི་ བླམ་ དབུ་ཆོས་ གྱོང་མི་ ཁྱིམ་ཚང་ དང་ མགྱོན་པོ་ཙུ་ལོ་ དྲངས་ཤད་ཀྱི་ ལུགས་སྲོལ་ རྙིང་ཀུ་ དུས་ ད་ལྟ་ཟང་ མ་ཉམས་པར་ དར་སྡི་ སྡོད་ ཡོད།། ༎